ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਗੰਨੇ ਦੇ ਰਸ ਤੇ ਖੰਡ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਈਥਾਨੌਲ ਉਤੇ ਲਗਾਈ ਰੋਕ

India Ethanol Production Ban: ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਖੰਡ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਵਿਤ ਇਜ਼ਾਫੇ ਉਤੇ ਲਗਾਮ ਲਗਾਉਣ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਲੋੜੀਂਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਵੱਡਾ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਹੈ।  

ਇਸ ਸਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਮਾਨਸੂਨ ਕਾਰਨ ਗੰਨੇ ਦੀ ਪੈਦਾਵਰ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਆਉਣ ਦਾ ਖਦਸ਼ਾ ਜਤਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 1 ਨਵੰਬਰ 2026 ਤੋਂ ਗੰਨੇ ਦੇ ਰਸ, ਖੰਡ ਅਤੇ ਕੁਝ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਗੁੜ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਈਥਾਨੌਲ ਦੀ ਖਰੀਦ ਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਅਹਿਮ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਹੈ।

ਸਾਲ 2026-27 ਲਈ ਲਗਭਗ 11 ਅਰਬ ਲੀਟਰ ਈਥਾਨੌਲ ਖ਼ਰੀਦਣ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਤੇਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਟੈਂਡਰ ਕੱਢੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਾਰ ਗੰਨੇ ਦੇ ਰਸ, ਖੰਡ, ਖੰਡ ਦੇ ਸ਼ਰਬਤ ਅਤੇ ਬੀ-ਹੈਵੀ ਗੁੜ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਈਥਾਨੌਲ ਲਈ ਬੋਲੀਆਂ ਨਹੀਂ ਮੰਗੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਇਹ ਟੈਂਡਰ ਇੰਡੀਅਨ ਆਇਲ, ਭਾਰਤ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ, ਨੁਮਾਲੀਗੜ੍ਹ ਰਿਫਾਇਨਰੀ ਤੇ ਮੰਗਲੌਰ ਰਿਫਾਇਨਰੀ ਐਂਡ ਪੈਟਰੋਕੈਮੀਕਲਜ਼ ਵੱਲੋਂ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਭਾਰਤ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਖੰਡ ਉਤਪਾਦਕ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਖੰਡ ਦੀ ਖਪਤ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਮਾਨਸੂਨ ਕਾਰਨ ਗੰਨੇ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਦਾ ਖਦਸ਼ਾ ਹੈ। ਐਲ ਨੀਨੋ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੇ ਘੱਟ ਮੀਂਹ ਕਾਰਨ ਵੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦਨ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਵਧੀਆਂ ਹਨ। 

ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਤੇ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਬਾਰਿਸ਼ ਨੇ ਗੰਨੇ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਿੰਤਾ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਗੰਨੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਈਥਾਨੌਲ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖੰਡ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਜੋ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਖੰਡ ਦੀ ਕਮੀ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਕੀਮਤਾਂ ’ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।

ਗੰਨੇ ਤੇ ਖੰਡ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਈਥਾਨੌਲ ਦੀ ਖ਼ਰੀਦ ’ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਰਕਾਰ ਹੋਰ ਸ੍ਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਈਥਾਨੌਲ ਦੀ ਖ਼ਰੀਦ ਜਾਰੀ ਰੱਖੇਗੀ। ਕੰਪਨੀਆਂ ਮੱਕੀ, ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਚੌਲ, ਭਾਰਤੀ ਖੁਰਾਕ ਨਿਗਮ (FCI) ਕੋਲ ਮੌਜੂਦ ਵਾਧੂ ਚੌਲ, ਖ਼ਰਾਬ ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਸੀ-ਹੈਵੀ ਗੁੜ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਈਥਾਨੌਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਲਈ ਬੋਲੀਆਂ ਲਗਾ ਸਕਣਗੀਆਂ।

ਮੱਕੀ ਤੋਂ ਬਣਨ ਵਾਲੇ ਈਥਾਨੌਲ ਦੀ ਖਰੀਦ ਕੀਮਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਟੌਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਟੈਂਡਰ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦੀ ਕੀਮਤ 71.86 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ ਤੋਂ ਘਟਾ ਕੇ 68.86 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਧੂ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ ਰਾਸ਼ੀ ਵੀ 5.79 ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਘਟਾ ਕੇ 2.79 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।